|
|
|
|
|
|---|---|---|---|
| 13201 | कर्म | ना. | ५. अङ्गुल वा मात्राको छ गुना बराबरको नापो; करपाद, अङ्ग वा रस बराबरको परिमाण; छ अङ्गुल। |
| 13202 | कर्मकर | ना. | १. नोकर; दास; कमारो; टहलुवा। |
| 13203 | कर्मकर | ना. | २. मजदुर; श्रमजीवी। |
| 13204 | कर्मकार | ना. | १. फलाम, सुन, आदिको काम गर्ने कालिगढ। |
| 13205 | कर्मकार | ना. | २. दास, करिया। |
| 13206 | कर्मकाण्ड | ना. | १. गृहस्थीले गर्नुपर्ने नित्य, नैमित्तिक र वैदिक तथा लौकिक कर्मसमूह। |
| 13207 | कर्मकाण्ड | ना. | २. षोडशसंस्कारको विधिविधान उल्लेख भएको हिन्दूशास्त्र; विवाह, व्रतबन्ध। |
| 13208 | कर्मकाण्ड | ना. | ३. जन्ममृत्यु आदि कर्मको विवेचन गरिएको वेदको एक खण्ड वा भाग। |
| 13209 | कर्मकाण्डी | वि. | कर्मकाण्ड गर्ने वा गराउने (व्यक्ति)। |
| 13210 | कर्मक्षेत्र | ना. | १. काम गर्ने ठाउँ; कार्यक्षेत्र; कर्मभूमि। |
| 13211 | कर्मक्षेत्र | ना. | २. संसार। |
| 13212 | कर्मचण्डाल | वि. | १. चण्डालको जस्तो नीच आचरण गर्ने; कर्मद्वारा चण्डालजस्तो भएको। ना. |
| 13213 | कर्मचण्डाल | वि. | २. खराब काम गर्ने व्यक्ति, माथिल्लो जात वा संस्कारमा जन्मेर पनि शूद्रवत् आचरण गर्ने नीच व्यक्ति। |
| 13214 | कर्मचाण्डाल | ना. | कर्मचण्डाल। |
| 13215 | कर्मचारी | वि. | १. अह्राएखटाएको काम गर्ने (व्यक्ति); कर्मिष्ठ। ना. |
| 13216 | कर्मचारी | वि. | २. सरकारी ओहदामा रहेको व्यक्ति; तलब खाएर काम गर्ने व्यक्ति; कामदार; कारिन्दा। |
| 13217 | कर्मचारीतन्त्र | ना. | कर्मचारीहरूबाट सञ्चालित शासनप्रणाली; नोकरशाही तन्त्र। |
| 13218 | कर्मचारी प्रशासन | ना. | आफ्ना मातहतका कर्मचारीहरूको सरुवाबढुवा र निवृत्ति आदिका व्यवस्थाको रेखदेखका साथै त्यस्तो काम गर्ने प्रणाली। |
| 13219 | कर्मचारी प्रशासन शाखा | ना. | कर्मचारीको नियुक्ति वा कार्यसम्बन्धी व्यवस्था, विवरण आदि राख्ने, हेर्ने सरकारी वा गैरसरकारी निकाय। |
| 13220 | कर्मचारी वृन्द | ना. | कर्मचारीहरूको समूह। |
| 13221 | कर्मठ | वि. | १. कुनै पनि काम दत्तचित्त भएर गर्ने; सधैँभरि ज्यान दिएर काममा लागिरहने; सक्रिय। |
| 13222 | कर्मठ | वि. | २. खट्न, काम गर्नमा सिपालु वा पोख्त; कार्यकुशल। |
| 13223 | कर्मणा | क्रि.वि. | कामअनुसार; कामले। (उदा.- मनसा, वाचा, कर्मणा सबैको हित चिताउनु हाम्रो कर्तव्य हो। ) |
| 13224 | कर्मण्य | वि. | राम्रो र असल काममा दिलोज्यान दिएर खट्ने; कर्मनिष्ठ। |
| 13225 | कर्मण्यता | कर्मण्य हुनुको भाव; कार्यतत्परता। | |
| 13226 | कर्मधारय | ना. | विशेषण र विशेष्यको समास भई प्रायः उत्तरपदको अर्थ प्रधान हुने एक समास ( भलादमी, लालमोहर आदि।)। |
| 13227 | कर्मनिष्ठ | वि. | १. कुनै पनि काममा आत्मविश्वासका साथ लगनशील भई लाग्ने वा खट्ने; कर्मठ। |
| 13228 | कर्मनिष्ठ | वि. | २. नियमबमोजिम धार्मिक अनुष्ठान गर्ने; कर्मकाण्डी। |
| 13229 | कर्मपात्र | ना. | पूजाआजा, यज्ञ, होम आदि धार्मिक कार्यमा सङ्कल्प, विनियोग आदिका लागि मन्त्रपूर्वक कुश, जौ, तिल, अक्षता, जल, फूल आदि मिलाएर राखिएको भाँडो (तमौरा, अर्घ दुना कचौरा आदि।); तिलानी। |
| 13230 | कर्मप्रधान | वि. | व्याकरणअनुसार क्रियाद्वारा कर्मवत् भई क्रियाको लिङ्ग, वचन पनि कर्मकै अनुसार रहने ( प्रक्रिया, वाक्य इ.)। |
| 13231 | कर्मफल | ना. | सनातन धर्म वा धारणाअनुसार पूर्वजन्ममा गरिएको मानिने कर्महरूको फल वा जन्मजन्मान्तरको संस्कारबाट वर्तमान जुनीसम्म आएको शुभ वा अशुभ भोगभाग्य वा प्रारब्धको परिणाम। |
| 13232 | कर्मभूमि | ना. | १. धार्मिक मान्यताअनुसार यज्ञ, तप, अनुष्ठान आदि धार्मिक कर्म गर्नाका निम्तिको उचित भूमि; आर्यावर्त। (पुराणहरूले भारतवर्षलाई कर्मभूमि भनेका छन् )। |
| 13233 | कर्मभूमि | ना. | २. काम गर्ने स्थान; कर्मक्षेत्र। |
| 13234 | कर्मभूमि | ना. | ३. संसार। |
| 13235 | कर्मभोग | ना. | जन्मजन्मान्तरको शुभाशुभ कर्मको भोग; कर्मफलअनुसार पाइने सुखदुःख। |
| 13236 | कर्ममार्ग | ना. | १. वैदिक कर्मकाण्डका माध्यमबाट ईश्वरका सान्निध्यसम्म पुग्ने बाटो; यज्ञ, पूजा आदि धार्मिक अनुष्ठान। (ज्ञानमार्गभन्दा कर्ममार्गबाट सजिलै ईश्वरछेउ पुग्न सकिन्छ भनिन्छ।) |
| 13237 | कर्ममार्ग | ना. | २. भौतिक शरीरलाई धर्मको साधन सम्झेर रातदिन धार्मिक अनुष्ठान गरी परलोक सुधार्ने पद्धति; कर्मयोग। |
| 13238 | कर्मयोग | ना. | १. चित्तशुद्धि गर्ने शास्त्रविहित कर्म। |
| 13239 | कर्मयोग | ना. | २. सफलता र विफलताको वास्ता नराखी समान भावले गरिने शुभ कार्य; कुलपरम्परा र शास्त्रीय विधिविधानअनुसार कर्तव्य सम्झी गरिने आचरण। (गीतामा ज्ञानयोग, कर्मयोग र भक्तियोगको राम्रो वर्णन छ।) |
| 13240 | कर्मयोगी | वि. | १. कर्मयोगमा विश्वास राख्ने; परिणामनिरपेक्ष भएर कर्तव्यमा सरिक हुने। |
| 13241 | कर्मयोगी | वि. | २. निष्ठापूर्वक काममा लाग्ने। |
| 13242 | कर्मरेखा | ना. | पूर्वजन्मको शुभअशुभ कर्मअनुसार बनेको वा भाग्यसूचक मानिने शरीरका अङ्ग (हात, पैताला आदि) मा कोरिएका रेखा वा धर्का; हस्तरेखा। |
| 13243 | कर्मवाच्य | ना. | १. व्याकरणअनुसार तीन वाच्य कर्तृ, कर्म र भावमध्ये एक; वाक्यको बनोटमा क्रियाद्वारा प्रत्यक्षतः कर्म सम्बन्धित हुने पदयोजना। |
| 13244 | कर्मवाच्य | ना. | २. कर्म मुख्य भई कर्मअनुसार क्रियापद हने समासविशेष। |
| 13245 | कर्मवाद | ना. | दर्शनशास्त्रअनुसार शुभ वा अशुभ कर्मको फल अवश्य भोग्नुपर्छ भन्ने सिद्धान्त; कर्ममा विश्वास गर्ने वाद। |
| 13246 | कर्मवादी | वि. | कर्मवादमा विश्वास राख्ने; कर्मवादको अनुयायी। |
| 13247 | कर्मविपाक | ना. | १. पूर्वजन्ममा गरिएका शुभ र अशुभ कर्मअनुसार भएको मानिने असल वा खराब फल। |
| 13248 | कर्मविपाक | ना. | २. जन्म जन्मान्तरका संस्कारको भोगाइ। |
| 13249 | कर्मवीर | वि. | १. साहसिलो वा उल्लेखनीय काम गर्नाले वीर कहलाएको; काममा साह्रै खट्ने। |
| 13250 | कर्मवीर | वि. | २. कुनै विघ्नवाधाको परवाह नगरी कर्तव्यपालनमा अटल रहने। |