|
|
|
|
|
|---|---|---|---|
| 8101 | आह्वान | ना. | ३. सरकारबाट कार्यालयमा बोलाउने काम । |
| 8102 | आह्वान पत्र | ना. | १. अड्डाअदालतमा उपस्थित हुने आदेश; समन; इतलायनामा । |
| 8103 | आह्वान पत्र | ना. | २. युद्धमा गरिएको बोलाहट । |
| 8104 | आह्वान गीत | ना. | १. कसैलाई सम्बोधन गरेर लेखिएको गीत ।२. कसैको आह्वान गरेर लेखिएको गीत । |
| 8105 | आह्वान गीत | ना. | ३. गीतिकविताको एक प्रकार | |
| 8106 | इ | देवनागरी वर्णमालाको स्वरवर्णमध्ये तेस्रो स्वरवर्ण; परम्परागत रूपमा तालव्य स्थानबाट उच्चारण हुने, ह्रस्व स्वरवर्ण मानिएको र भाषाविज्ञानअनुसार अग्र, बन्द, अगोलित स्वरवर्ण; लेख्य रूपमा सो स्वरवर्णको प्रतिनिधित्व गर्ने लिपिचिह्न। | |
| 8107 | इँजार | ना. | तल्लो धडमा लगाइने सुरुवाल, पाइजामा, पेटीकोट आदि लुगालाई कमरमा अड्याउन ती लुगाको माथिल्लो भागमा रहेको नेफाको प्वालघरभित्र छिराई त्यसका दायाँबायाँ जोडेर सुर्काउनी पारी बाँधिने डोरो; इजार। |
| 8108 | इँजार घर | ना. | सुरुवाल, पाइजामा आदि लुगालाई कमरमा बाँध्न ती लुगाको नेफामा दोब्य्राई सिई इँजार हाल्न बनाइएको प्वाल। |
| 8109 | इँट | ना. | १. मुछेको गिलो माटो इँट पार्ने साँचोमा ढालेर पछि घाममा सुकाई अवाल, भट्टा आदिमा पोलेर तयार पारिने चारपाटे लाम्चो खालको, घर बनाउने साधन; इँटा। |
| 8110 | इँट | ना. | २. तासका चार रङमध्ये रातो रङको चारकुने बुट्टा वा आकार। |
| 8111 | इँटा | ना. | हे. इँट। |
| 8112 | इँटा टायल कारखाना | ना. | इँट, टायल, झिँगटी आदिको अभाव हटाउने र राष्ट्रिय वास्तुकलाको महत्त्वसमेत बढाउने लक्ष्यले पहिले ललितपुरको हरिसिद्धि तथा पछि भक्तपुरको सूर्यविनायकमा स्थापित प्रसिद्ध कारखाना। |
| 8113 | इ: | वि. बो. | १. चित्त नबुझ्दो कुरा गर्दा हिस्स्याएर हीनभाव प्रकट गर्ने गरी प्रयोग गरिने शब्द। (उदा. इ:, के खुल्क्याउँछौ र तिमीले !)।२. लोप्पा खुवाउँदा प्रयोग गरिने शब्द | (इ: खालास् सित्तैँमा !) । |
| 8114 | इकरार | ना. | कबुल; प्रतिज्ञा; हे. करार। |
| 8115 | इकार | ना. | स्वरवर्णको 'इ' अक्षर; बाइमात्रा (ि)चिह्न। |
| 8116 | इक्रा | ना. | घरको गारोको सट्टा सिमेन्ट गर्न मिल्ने गरी बाँसका भाटाबाट तयार गरिने टाटी। |
| 8117 | इक्षु | ना. | उखु। |
| 8118 | इक्षुमती | ना. | काठमाडौँका रुद्रमती र विष्णुमतीका बिच भागमा बग्ने हालको 'टुकुचा’ खोलाको पुरानो सांस्कृतिक नाम। |
| 8119 | इक्ष्वाकु | ना. | पुराणअनुसार वैवस्वत मनुका छोरा; सूर्यवंशका पहिला प्रसिद्ध राजा। |
| 8120 | इख | ना. | १. अरूको लाग्ने वचन सुनेर वा अरू व्यक्ति बनेको वा सप्रेको देखेर नजानिँदो किसिमले मनमा उठ्ने डाहा; प्रतिशोधका भावनाले मनमा उठ्ने द्वेष। |
| 8121 | इख | ना. | २. रिस, इबी। |
| 8122 | इखालु | वि. | १. ईख भएको; ईर्ष्यालु। |
| 8123 | इखालु | वि. | २. डाहा गर्ने; डाहिल्लो। |
| 8124 | इखालु | वि. | ३. कसैले आफूलाई हियाए वा अपमानित गरेमा त्यसको ईख लिई केही गरेर देखाउने आत्मसङ्कल्प राख्ने। |
| 8125 | इखिनु | अ.क्रि. | कसैले आफूलाई हियाए वा अपमानित गरेमा केही गरेर देखाउने मानसिक अठोट गर्ने भाव वा काम (उदा.- पण्डित पितृप्रसादका कटुवचनले लेखनाथ इखिए र पछि ठुला कवि बने। )। |
| 8126 | इख्याइ | ना. | इखिने वा इख्याउने भाव वा क्रिया। |
| 8127 | इख्याइनु | अ.क्रि. | इख्याउने काम गरिनु। |
| 8128 | इख्याउनु | प्रे. क्रि. | इखिने पार्नु; लोभ्याउनु। |
| 8129 | इङ्गर | प्रत्य. | नाम शब्दका पछिल्तिर गाँसिएर प्रायः क्षुद्रता वा तुच्छताको अर्थ बुझाउने तद्धित- प्रत्यय (पात + इङ्गर = पतिङ्गर आदि )। |
| 8130 | इङ्गल | प्रत्य. | नाम शब्दका पछिल्तिर गाँसिई विशेष अर्थ बुझाउने तद्धित प्रत्यय (काँचो + इङ्गल = कचिङ्गल, माया + इङ्गल = मथिङ्गल आदि)। |
| 8131 | इङ्गला | ना. | योगशास्त्रअनुसार नाकको बायाँ प्वालबाट श्वास भित्रबाहिर गराउने नाडी; ईडा नाडी। (पिङ्गलाको उच्चारण- सादृश्यमा)। |
| 8132 | इङ्गल्यान्ड | ना. | बेलायत। |
| 8133 | इङ्गित | ना. | १. शरीरका अङ्ग, प्रत्यङ्गका हाउभाउ र चेष्टाबाट मनको भाव प्रकट गर्ने काम; सङ्केत; इसारा। वि. |
| 8134 | इङ्गित | ना. | २. सङ्केत गरिएको; सङ्केतित। |
| 8135 | इङ्लिस | ना. | हे. अङ्ग्रेजी। |
| 8136 | इचङ्गु | ना. | काठमाडौँ नगरदेखि पश्चिम दिशामा रहेको र यसै नामका नारायणको मन्दिरले गर्दा प्रसिद्ध भएको ठाउँ; काठमाडौँ उपत्यकाका चार नारायणमध्ये एक। |
| 8137 | इचङ्गु नारायण | ना. | चार नारायणमध्ये इचङ्गुमा रहेका एक नारायण। |
| 8138 | इचला | ना. | १. खेतको चारैतिर पानी अड्याउन बनाइएको केही अग्लो डिल; आली; खेतको आँठो। |
| 8139 | इचला | ना. | २. आँचल। |
| 8140 | इचा | ना. | चुच्चो बाङ्गो भएको र डेढ फुटजति लामो, धातुका भाँडाहरूको निर्माण गर्दा प्रयोग गरिने एक खालको ज्याबल। |
| 8141 | इच्छा | ना. | १. कुनै चिजको प्राप्ति, समृद्धि, क्षय, हास आदिबारे मनमा लाग्ने आशा; यस्तो होस्, उस्तो होस् भन्ने कुराको आन्तरिक कल्पना; कामना; अभिलाषा। |
| 8142 | इच्छा | ना. | २. चाहना; लालसा। |
| 8143 | इच्छाधीन | वि. | इच्छामा अडेको वा रहेको; इच्छामुताबिकको; रोजीछाडी; ऐच्छिक। |
| 8144 | इच्छानुरूप | वि. | चाहनाअनुसारको; भनेजस्तो। |
| 8145 | इच्छापत्र | ना. | राजीखुसीले आफ्नो अधिकारमा रहेको चलअचल सम्पत्ति अरू कुनै पनि व्यक्तिले पाउने गरी लेखिदिएको कागत। |
| 8146 | इच्छाभोजन | ना. | चाहेबमोजिमको भोजन; मनमाफिकको खाना। |
| 8147 | इच्छित | वि. | इच्छा गरिएको; चिताइएको; वाञ्छित। |
| 8148 | इच्छिनु | अ.क्रि. | आफ्नो अधिकारको कुनै मालताल अरू कसैलाई दिने इच्छा हुनु। |
| 8149 | इच्छु | वि. | इच्छा गर्ने; चाहना गर्ने; इच्छुक (प्रायः शब्दको पछिल्तिर गाँसिएर प्रयुक्त हुने, जस्तै- शुभेच्छु, हितेच्छु इ. )। |
| 8150 | इच्छुक | वि. | इच्छा गर्ने; चाहना गर्ने; मनसुबा भएको; अभिलाषी; अर्थी। |