|
|
|
|
|
|---|---|---|---|
| 1151 | अड्डी लिनु | टु. | आफ्नो बुँदा नछाड्नु। |
| 1152 | अड्याइ | ना. | अडिने भाव, क्रिया वा प्रक्रिया । |
| 1153 | अड्याइनु | क.क्रि. | अड्याउने काम गरिनु; अड्न लाइनु। |
| 1154 | अड्याउनु | स.क्रि. | अडिने पार्नु; अड्न लाउनु; थमाउनु। |
| 1155 | अढाई | वि. | सङ्ख्यामा तीनभन्दा आधाले कम वा दुईभन्दा आधाले बढी; साढे दुई । |
| 1156 | अढैया | ना. | १. अढाई सेर तौलको ढक; दुई सेर र आधाको ढक। |
| 1157 | अढैया | ना. | २. अढाई अङ्कको दुनोट। |
| 1158 | अढैया | ना. | ३. ज्योतिषशास्त्रअनुसार आफ्ना जन्मराशिदेखि अष्टम स्थानमा रहँदासम्म एक राशिमा तिस महिना भोग गर्ने शनिग्रहको दशा। |
| 1159 | अणिमा | ना. | १. योगको अभ्यासद्वारा होइने अणु जस्तै सानोपन; सूक्ष्मता। |
| 1160 | अणिमा | ना. | २. योगका अष्टसिद्धि अणिमा, महिमा, गरिमा, लघिमा, प्राप्ति, प्राकाम्य, ईशित्व र वशित्वमध्ये पहिलो। |
| 1161 | अणु | ना. | १. कुनै पनि तत्त्वको साह्रै सानो र परमाणुभन्दा ठुलो तथा विशेष यन्त्रको सहायताविना देख्न, खण्डित गर्न वा टुक्र्याउन नसकिने, रासायनिक संयोजनमा रहेको खण्ड वा टुक्रा। (यो परमाणुहरू मिलेर बनेको हुन्छ जसको सङ्ख्या र सजावटद्वारा कुनै पनि पदार्थ अन्य पदार्थभन्दा भिन्न हुन्छ।)। |
| 1162 | अणु | ना. | २. बमको केन्द्र भएर रहेको, सृजनात्मक वा ध्वंसात्मक शक्तिका रूपमा परिणत हुने सूक्ष्म कण। |
| 1163 | अणु | ना. | ३. आँखीझ्यालभित्र पसेको प्रकाशमा उडेको देखिने छ परमाणुजत्रो धुलाको सानो कण। |
| 1164 | अणु | ना. | ४. स्वतन्त्र अवस्थामा रहन सक्ने र पदार्थमा रहेका गुणहरूलाई सुरक्षित राख्न सक्ने पदार्थको अति सानो कण वा मात्रा। |
| 1165 | अणु जगत् | ना. | दर्शनशास्त्रअनुसार जगत्लाई समष्टि मानेर त्यसका न्यूनतम एकाइहरूको सूक्ष्मतम वर्गीकरण गरिएको खण्ड वा अंश। |
| 1166 | अणु तरङ्ग | ना. | विद्युत्बाट निक्लने एक प्रकारको ज्यादै हल्का सूक्ष्म तरङ्ग वा लहर (माइक्रोवेभ )। |
| 1167 | अणु बम | ना. | विस्फोटक शक्ति भएका अणुहरूको नाभि (प्लुटोनियम र युरेनियम) को विच्छेदबाट पैदा हुने र प्रयोग गर्दा न्युट्रनबाट आणविक ऊर्जा निस्कने संहारकारी बम; अणुबाट बनाइएको, प्रहार गर्दा आणविक शक्तिले आफ्नो परिधिभित्रका समस्त वस्तुहरूलाई भस्म पार्ने र विकिरणले प्राणीहरूलाई अङ्गभङ्ग तुल्याउने बम। |
| 1168 | अणुभार | ना. | १. अणुको वजन। |
| 1169 | अणुभार | ना. | २. अणुको गुरुत्व। |
| 1170 | अणुवाद | ना. | १. दर्शनमा जीव वा आत्मालाई अणु मान्ने सिद्धान्त; बल्लभाचार्यको मत। |
| 1171 | अणुवाद | ना. | २. पदार्थका अणुहरूलाई नित्य मान्ने सिद्धान्त; वैशेषिक दर्शन; साङ्ख्ययोग, गान्धर्वविद्या तथा जैनहरू र केही वैयाकरणहरूका मतअनुसार शब्दहरू शब्दका अणु अणु मिलेर बनेका हुन्छन् भन्ने सिद्धान्त। |
| 1172 | अणुवादी | वि. | १. अणुवाद मान्ने वा त्यसको अनुयायी। |
| 1173 | अणुवादी | वि. | २. नैयायिक; वैशेषिक दर्शन मान्ने; बल्लभाचार्यको अनुयायी (वैष्णव)। |
| 1174 | अणुवीक्षण यन्त्र | ना. | अणु वा सूक्ष्म पदार्थलाई देख्न सकिने साधन वा उपकरण; सूक्ष्मदर्शक यन्त्र। |
| 1175 | अणुव्रत | ना. | जैन सम्प्रदायमा निर्धारित गृहस्थ धर्मअन्तर्गतका पाँचवटा कार्य (प्राणातिपात, मृषावाद, अदत्तादान, मैथुन र परिग्रह) बाट विरमण या निवृत्तिको अपेक्षा राखिने व्रत। (पातञ्जल योगशास्त्रमा यिनै पाँच कुरालाई 'यम' स्विकारिएको छ।) |
| 1176 | अण्ड | ना. | १. पोथी जीवजन्तुद्वारा उत्पादित प्रजननशील कीटाणुहरू भएको डिम्ब; उक्त डिम्बमा अन्तर्निहित प्रजननशील पदार्थ। |
| 1177 | अण्ड | ना. | २. चराचुरुङ्गी आदिले पार्ने प्रजननशील पदार्थ भएको डिम्ब र त्यसलाई बेर्ने जालोसमेत धारण गर्ने गोलो लाम्चो खोस्टोसमेत भएको वस्तु; अन्डा; डिम्ब; डिम्बा; फुल | |
| 1178 | अण्ड | ना. | ३. वीर्य; शुक्र। |
| 1179 | अण्ड | ना. | ४. जीवजन्तुको भाले जातिको जननेन्द्रियका फेदमा झुन्डिएका छालाका थैलाभित्रका दुई बाटुला गेडा; आँडा; अण्डकोश। |
| 1180 | अण्ड | ना. | ५. ब्रह्माण्ड; विश्व। |
| 1181 | अण्डकोष | ना. | स्तनपायी जीवजन्तुका भाले जातको लिङ्ग वा जननेन्द्रियका मन्तिरको वीर्यवाहक द्विफलक छालाको थैली; आँड। |
| 1182 | अण्डच्छेदन | ना. | अण्डकोषको चिरफार गर्ने काम। |
| 1183 | अण्डज | वि. | अन्डाबाट पैदा हुने; फुलबाट जन्मने (चराचुरुङ्गी, सर्प, माछा इ.)। |
| 1184 | अण्डमूल | ना. | अण्ड वा आँडाको जरा; डिम्ब उत्पन्न हुने पोथी जीवका दुई प्रजनन अवयवमध्ये कुनै एक; अण्ड उत्पत्ति हुने स्त्रीयौनाङ्ग। |
| 1185 | अण्डवाहिनी नली | ना. | स्त्री जातिका पाठेघरको मुखसम्म डिम्बहरू ल्याउने काम गर्ने नली। |
| 1186 | अण्डविकार | ना. | अण्डकोषसम्बन्धी कुनै पनि रोग। |
| 1187 | अण्डविच्छेदन | ना. | अण्डकोष काटेर छुट्ट्याउने क्रिया। |
| 1188 | अण्डवृद्धि | ना. | अण्ड वा अण्डकोष बढ्ने वा सुन्निने कार्य; अण्डकोषमा पानी, बोसो आदि बढ्ने रोग; हन्डे रोग; हाइड्रोसिल । |
| 1189 | अण्डशोथ | ना. | अण्डकोषको सुजन; अण्डकोष सुन्निने क्रिया। |
| 1190 | अण्डस्थिरण | ना. | अण्डकोषलाई निश्चल गराउने क्रिया। |
| 1191 | अण्डस्थूलन | ना. | अण्डकोषमा पानीको मात्रा बढी भएर फुल्ने क्रिया। |
| 1192 | अण्डा | ना. | हे. अन्डा। |
| 1193 | अण्डाकार/अण्डाकृति | वि. | चराचुरुङ्गीका फुलको जस्तै आकार भएको; अन्डाको बान्की परेको; गोलाइ मिलेको लाम्चिलो। |
| 1194 | अण्डाशय | ना. | भाले जीवको अण्ड रहने ठाउँ। |
| 1195 | अण्डे | वि. | १. अण्डकोष सुन्निएको; ठुला अण्ड भएको। |
| 1196 | अण्डे | वि. | २. आँडे। |
| 1197 | अत: | क्रि.वि. | यस कारणले; यसैले; यसनिम्ति; यसउसले। |
| 1198 | अतः एव | क्रि.वि. | कारण जनाउने वा तथ्यहरू बताउने वाक्य वा वाक्यखण्डपछि सो कारणको फल, असर वा तथ्यको निचोड दिने क्रममा प्रयोग गरिने, जोडसमेत बुझाउने शब्द; यसै कारण; यसै कारणले; यसैले। |
| 1199 | अतथ्य | वि. | झुटो; अयथार्थ; तथ्यभन्दा विपरीत। विप. तथ्य। |
| 1200 | अतन्द्रित/अतन्द्रिल | वि. | १. कुनै पनि ताना नलिने; नउँघ्ने; अल्छी नगर्ने। |