|
|
|
|
|
|
|---|---|---|---|---|
| 9151 | इस्तिहार | ना. | सरकारका तर्फबाट सम्बन्धित समुदायलाई सार्वजनिक रूपमा दिइने सूचना वा विशेष आदेश; विज्ञप्ति; जनाउ; इस्तिहार । | |
| 9152 | इस्तेमाल | ना. | कुनै वस्तुलाई प्रयोगमा ल्याउने प्रक्रिया; उपयोग; प्रयोग; व्यवहार । | |
| 9153 | इस्पात | ना. | १. प्रशोधन गरी तयार गरिएको कडा, असल फलाम | | |
| 9154 | इस्पात | ना. | वि. २. ज्यादै चतुरो;चलाक; बित्पाते। | |
| 9155 | इस्लाम | ना. | १. ईश्वरका मार्गमा प्राण दिन प्रस्तुत हुने काम । | |
| 9156 | इस्लाम | ना. | २. मुहम्मदले प्रचलनमा ल्याएको मुसलमानी धर्म । | |
| 9157 | इस्लाम | ना. | ३. मुस्लिमहरूको धार्मिक सम्प्रदाय वा मत । | |
| 9158 | इस्लाम | ना. | ४. मुसलमान हुने क्रिया । | |
| 9159 | इस्वी | ना. | १. इसाको मरणकालपछि चलेको संवत्; सन् । | |
| 9160 | इस्वी | ना. | वि. २. इसाको; इसासम्बन्धी । | |
| 9161 | इह | सर्व | यहाँ । | |
| 9162 | इहलीला | ना. | यस लोकको जिन्दगानी; सांसारिक प्रपञ्च; जिन्दगी । | |
| 9163 | इहलोक | ना. | १. यो लोक; देखिने संसार । | |
| 9164 | इहलोक | ना. | २. यो जीवन; सांसारिक जन्म। | |
| 9165 | इहलौकिक | वि. | यस लोकको; यस लोकसँग सम्बन्धित । | |
| 9166 | इ | देवनागरी वर्णमालाको स्वरवर्णमध्ये तेस्रो स्वरवर्ण; परम्परागत रूपमा तालव्य स्थानबाट उच्चारण हुने, ह्रस्व स्वरवर्ण मानिएको र भाषाविज्ञानअनुसार अग्र, बन्द, अगोलित स्वरवर्ण; लेख्य रूपमा सो स्वरवर्णको प्रतिनिधित्व गर्ने लिपिचिह्न। | ||
| 9167 | इँजार | ना. | तल्लो धडमा लगाइने सुरुवाल, पाइजामा, पेटीकोट आदि लुगालाई कमरमा अड्याउन ती लुगाको माथिल्लो भागमा रहेको नेफाको प्वालघरभित्र छिराई त्यसका दायाँबायाँ जोडेर सुर्काउनी पारी बाँधिने डोरो; इजार। | |
| 9168 | इँजार घर | ना. | सुरुवाल, पाइजामा आदि लुगालाई कमरमा बाँध्न ती लुगाको नेफामा दोब्य्राई सिई इँजार हाल्न बनाइएको प्वाल। | |
| 9169 | इँट | ना. | १. मुछेको गिलो माटो इँट पार्ने साँचोमा ढालेर पछि घाममा सुकाई अवाल, भट्टा आदिमा पोलेर तयार पारिने चारपाटे लाम्चो खालको, घर बनाउने साधन; इँटा। | |
| 9170 | इँट | ना. | २. तासका चार रङमध्ये रातो रङको चारकुने बुट्टा वा आकार। | |
| 9171 | इँटा | ना. | हे. इँट। | |
| 9172 | इँटा टायल कारखाना | ना. | इँट, टायल, झिँगटी आदिको अभाव हटाउने र राष्ट्रिय वास्तुकलाको महत्त्वसमेत बढाउने लक्ष्यले पहिले ललितपुरको हरिसिद्धि तथा पछि भक्तपुरको सूर्यविनायकमा स्थापित प्रसिद्ध कारखाना। | |
| 9173 | इ: | वि. बो. | १. चित्त नबुझ्दो कुरा गर्दा हिस्स्याएर हीनभाव प्रकट गर्ने गरी प्रयोग गरिने शब्द। | |
| 9174 | इ: | वि. बो. | (उदा. इ:, के खुल्क्याउँछौ र तिमीले !)। | |
| 9175 | इ: | वि. बो. | २. लोप्पा खुवाउँदा प्रयोग गरिने शब्द | | |
| 9176 | इ: | वि. बो. | (इ: खालास् सित्तैँमा !) । | |
| 9177 | इकरार | ना. | कबुल; प्रतिज्ञा; हे. करार। | |
| 9178 | इकार | ना. | स्वरवर्णको 'इ' अक्षर; बाइमात्रा (ि)चिह्न। | |
| 9179 | इक्रा | ना. | घरको गारोको सट्टा सिमेन्ट गर्न मिल्ने गरी बाँसका भाटाबाट तयार गरिने टाटी। | |
| 9180 | इक्षु | ना. | उखु। | |
| 9181 | इक्षुमती | ना. | काठमाडौँका रुद्रमती र विष्णुमतीका बिच भागमा बग्ने हालको 'टुकुचा’ खोलाको पुरानो सांस्कृतिक नाम। | |
| 9182 | इक्ष्वाकु | ना. | पुराणअनुसार वैवस्वत मनुका छोरा; सूर्यवंशका पहिला प्रसिद्ध राजा। | |
| 9183 | इख | ना. | १. अरूको लाग्ने वचन सुनेर वा अरू व्यक्ति बनेको वा सप्रेको देखेर नजानिँदो किसिमले मनमा उठ्ने डाहा; प्रतिशोधका भावनाले मनमा उठ्ने द्वेष। | |
| 9184 | इख | ना. | २. रिस, इबी। | |
| 9185 | इखालु | वि. | १. ईख भएको; ईर्ष्यालु। | |
| 9186 | इखालु | वि. | २. डाहा गर्ने; डाहिल्लो। | |
| 9187 | इखालु | वि. | ३. कसैले आफूलाई हियाए वा अपमानित गरेमा त्यसको ईख लिई केही गरेर देखाउने आत्मसङ्कल्प राख्ने। | |
| 9188 | इखिनु | अ.क्रि. | कसैले आफूलाई हियाए वा अपमानित गरेमा केही गरेर देखाउने मानसिक अठोट गर्ने भाव वा काम (उदा.- पण्डित पितृप्रसादका कटुवचनले लेखनाथ इखिए र पछि ठुला कवि बने। )। | |
| 9189 | इख्याइ | ना. | इखिने वा इख्याउने भाव वा क्रिया। | |
| 9190 | इख्याइनु | अ.क्रि. | इख्याउने काम गरिनु। | |
| 9191 | इख्याउनु | प्रे. क्रि. | इखिने पार्नु; लोभ्याउनु। | |
| 9192 | इङ्गर | प्रत्य. | नाम शब्दका पछिल्तिर गाँसिएर प्रायः क्षुद्रता वा तुच्छताको अर्थ बुझाउने तद्धित- प्रत्यय (पात + इङ्गर = पतिङ्गर आदि )। | |
| 9193 | इङ्गल | प्रत्य. | नाम शब्दका पछिल्तिर गाँसिई विशेष अर्थ बुझाउने तद्धित प्रत्यय (काँचो + इङ्गल = कचिङ्गल, माया + इङ्गल = मथिङ्गल आदि)। | |
| 9194 | इङ्गला | ना. | योगशास्त्रअनुसार नाकको बायाँ प्वालबाट श्वास भित्रबाहिर गराउने नाडी; ईडा नाडी। | |
| 9195 | इङ्गला | ना. | (पिङ्गलाको उच्चारण- सादृश्यमा)। | |
| 9196 | इङ्गल्यान्ड | ना. | बेलाय। | |
| 9197 | इङ्गित | ना. | १. शरीरका अङ्ग, प्रत्यङ्गका हाउभाउ र चेष्टाबाट मनको भाव प्रकट गर्ने काम; सङ्केत; इसारा। | |
| 9198 | इङ्गित | ना. | वि. २. सङ्केत गरिएको; सङ्केति। | |
| 9199 | इङ्लिस | ना. | हे. अङ्ग्रेजी। | |
| 9200 | इचङ्गु | ना. | काठमाडौँ नगरदेखि पश्चिम दिशामा रहेको र यसै नामका नारायणको मन्दिरले गर्दा प्रसिद्ध भएको ठाउँ; काठमाडौँ उपत्यकाका चार नारायणमध्ये एक। |