|
|
|
|
|
|
|---|---|---|---|---|
| 5501 | अर्थपरिवर्तन | ना. | (जस्तै- पहिले 'मृग' को रूढ अर्थ सम्पूर्ण जङ्गली पशु थियो, अहिले यसको अर्थ 'हरिण' नाउँको पशु मात्र हुन्छ।) । | |
| 5502 | अर्थपिचास/पिशाच | ना. | सम्पत्ति प्रशस्त भएर पनि खर्च गर्न इच्छा नभएको व्यक्ति; कन्जुस; द्रव्यपिशाच; मक्खीचुस। | |
| 5503 | अर्थप्रकृति | ना. | प्रायः काव्य एवं नाटक आदिका कथावस्तुमा रहने बीजावस्थादेखि फलोत्पत्तिसम्मका पाँच कुरा (बीज, बिन्दु, पताका, प्रकरी र कार्य) । | |
| 5504 | अर्थबोध | ना. | अर्थको ज्ञान; अर्थ बुझ्ने भाव वा अवस्था। | |
| 5505 | अर्थबोध विधि | ना. | खास पद्यांश वा गद्यांशको शब्दार्थ वा भावार्थ बुझाउँदै जाने पद्धति | | |
| 5506 | अर्थमन्त्री | ना. | अर्थ मन्त्रालयको अभिभारा सँभाल्ने र राष्ट्रको आयव्ययसम्बन्धी योजना, नीतिको कार्यान्वयन गर्नेगराउने मन्त्री; वित्तमन्त्री । | |
| 5507 | अर्थमूलक | वि. | अर्थकै विषय वा सम्बन्धलाई लिएर भएको; अर्थ नै मुख्य भएको । | |
| 5508 | अर्थविवाद | ना. | धनसम्पत्ति वा लेनदेनसम्बन्धी कचिडलो; देवानी मुद्दा। | |
| 5509 | अर्थविस्तार | ना. | शब्दार्थविज्ञानका अनुसार विशेष अर्थ जाहेर गर्ने शब्दले सामान्य अर्थ जाहेर गर्ने अवस्था वा स्थिति, जस्तै- प्रा. ने. गोठ (गौशाला) > आ. ने. गोठ (कुनै पनि गोठ)। | |
| 5510 | अर्थशास्त्र | ना. | धनको उत्पत्ति, उपभोग, विनिमय, वितरण आदिको विवेचना गरिएको शास्त्र; सम्पत्ति र मनुष्यका सम्बन्धको व्याख्या गर्ने समाजशास्त्रको एक अङ्ग । | |
| 5511 | अर्थशास्त्री | वि. | १. अर्थशास्त्रमा विशेष ज्ञान भएको; अर्थशास्त्र पढेको। | |
| 5512 | अर्थशास्त्री | वि. | ना. २. अर्थशास्त्रको विशेषज्ञ; अर्थशास्त्रवेत्ता । | |
| 5513 | अर्थश्लेष | ना. | श्लेषालङ्कारका दुई भेदमध्ये अर्थमा श्लेष पर्ने एक अलङ्कार । | |
| 5514 | अर्थसङ्कट | ना. | १. धनको अभावबाट पर्न आएको दुःख; धन नहुँदा पर्ने दुःख । | |
| 5515 | अर्थसङ्कट | ना. | २. धनहीन भएको स्थिति वा अवस्था । | |
| 5516 | अर्थसचिव | ना. | सरकारद्वारा निर्धारित अर्थसम्बन्धी नीतिनियम सञ्चालन गराउनका निम्ति नियुक्त विशिष्ट दर्जाको अधिकृत; अर्थ मन्त्रालयको कार्यभार लिने सचिव | | |
| 5517 | अर्थसमिति | ना. | कुनै कार्य वा योजनाको अर्थसम्बन्धी कारोबार वा व्यवस्था गर्न बनेको समिति। | |
| 5518 | अर्थसाध्य | वि. | धन खर्च गरेर सिद्ध हुन सक्ने; धनबाट काम पट्टिने; धनबाट पार लाग्ने । | |
| 5519 | अर्थसिद्धि | वि. | १. प्रसङ्गले नै अर्थ बुझिने । | |
| 5520 | अर्थसिद्धि | वि. | २. धन खर्च गरेर हुन सक्ने । | |
| 5521 | अर्थसिद्धि | वि. | ना. ३. इच्छा गरेको कुरा पुग्ने काम वा स्थिति। | |
| 5522 | अर्थसिद्धि | वि. | ४. धनलाभ । | |
| 5523 | अर्थागम | ना. | १. आम्दानी हुने स्थिति; आम्दानी; अर्थप्राप्ति । | |
| 5524 | अर्थागम | ना. | २. शब्दको व्युत्पत्तिमा नभएको अर्थ आउने स्थिति । | |
| 5525 | अर्थागम | ना. | (जस्तै- 'भयङ्कर' को व्युत्पत्तिगत अर्थ 'असाध्यै ' को अर्थमा हुन थालेको छ- राम भयङ्कर जाती छन्; कर्ण भयङ्कर दानी थिए इ) । | |
| 5526 | अर्थागम | ना. | )। | |
| 5527 | अर्थागम विधि | ना. | १. अर्थ वा आयका प्राप्तिको विधान । | |
| 5528 | अर्थागम विधि | ना. | २. शब्दको व्युत्पत्तिमा नभएको अर्थ आउने पद्धति वा तरिका । | |
| 5529 | अर्थात् | संयो. | १. कुनै प्रसङ्गको विशेष विवरण दिँदा वा स्पष्टीकरण दिँदा प्रयोग गरिने शब्द । | |
| 5530 | अर्थात् | संयो. | क्रि.वि. २. प्रसङ्गवश; स्वयमेव; स्वतः। | |
| 5531 | अर्थानुवाद | ना. | शब्दगत अर्थलाई मात्र लिएर गरिएको अनुवाद; अर्थको उल्था वा अनुवाद | | |
| 5532 | अर्थान्तर | ना. | १. अर्को अर्थ; भिन्न अभिप्राय; बेग्लै मतलब | | |
| 5533 | अर्थान्तर | ना. | २. अर्को अर्थ दिने प्रसङ्ग वा स्थिति । | |
| 5534 | अर्थान्तर | ना. | ३. कुनै शब्दले पुरानो अर्थ छाडेर नयाँ अर्थ लिने भाषागत अर्थवैज्ञानिक प्रक्रिया; एक प्रकारको अर्थपरिवर्तन । | |
| 5535 | अर्थान्तरन्यास | ना. | सामान्य कुरालाई विशेष कुराले र विशेष कुरालाई सामान्य कुराले बुझाउँदा पर्ने एक अलङ्कार। | |
| 5536 | अर्थान्वित | वि. | १. अर्थयुक्त । | |
| 5537 | अर्थान्वित | वि. | २. धनवान्; धनी । | |
| 5538 | अर्थान्वित | वि. | ३. रहस्यपूर्ण; महत्त्वपूर्ण। | |
| 5539 | अर्थान्वित | वि. | ४. अभिप्राययुक्। | |
| 5540 | अर्थापकर्ष | ना. | पहिले राम्रो अर्थमा चलेको शब्द पछि गएर नराम्रो अर्थमा चल्ने प्रक्रिया | | |
| 5541 | अर्थापकर्ष | ना. | (जस्तै- पहिले वेश्याको अर्थ 'विशु' वा 'बस्तीमा बस्ने' हुन्थ्यो, आजभोलि यसको अर्थ 'चरित्रहीन आइमाई' भएको छ।) । | |
| 5542 | अर्थापत्ति | ना. | एउटा कुराको प्रमाणबाट अर्को कुरा सिद्ध हुन आउँदा पर्ने एक अर्थालङ्कार; त्यसरी सिद्ध गरिने नाटकको एउटा लक्षण । | |
| 5543 | अर्थालङ्कार | ना. | साहित्यमा अर्थबाट मात्र चमत्कार उत्पन्न हुने प्रसिद्ध अलङ्कार। | |
| 5544 | अर्थावनति | ना. | असल वा माथिल्लो तहको अर्थ बुझाउने शब्दले खराब वा तल्लो तहको अर्थ बुझाउने भाषागत अर्थवैज्ञानिक प्रक्रिया, जस्तै- सं. बुद्ध (प्रबुद्ध. > ने. बुद्ध (मूर्ख)। | |
| 5545 | अर्थिनु | अ. क्रि. | अर्थ लाग्नु; अर्थ बुझिनु; अर्थ, अभिप्राय, कारण आदि छर्लङ्ग हुनु । | |
| 5546 | अर्थी | वि. | १. चाहना गर्ने; इच्छा गर्ने; कामना गर्ने; प्रार्थना गर्ने; याचक । | |
| 5547 | अर्थी | वि. | २. कुनै कामना पूरा गर्ने लक्ष्य भएको । | |
| 5548 | अर्थी | वि. | ३. वादी; झगडिया। | |
| 5549 | अर्थी | वि. | ४. धनी; धनवान् । | |
| 5550 | अर्थी | वि. | ५. प्रयोजन राख्ने; अभिप्राय राख्ने । |