|
|
|
|
|
|
|---|---|---|---|---|
| 5551 | अर्थी | वि. | ६. अरथी। | |
| 5552 | अर्थुङो | ना. | अर्थुङ्गे । | |
| 5553 | अर्थुङ्गे | ना. | खरका जस्ता लामा र तिखा पात तथा डाँठका टुप्पामा बिझ्ने खैरो झुस हुने एक जातको कुरे घाँस; अर्थुङ्गो; अर्थुङे; अर्थुङो। | |
| 5554 | अर्थोत्कर्ष | ना. | कुनै शब्दको अर्थ पहिले नराम्रो र पछि त्यसको अर्थ राम्रो हुने प्रक्रिया | | |
| 5555 | अर्थोत्कर्ष | ना. | (जस्तो- पहिले 'साहस' को अर्थ 'जबरजस्ती गरिने कुरा' थियो, अहिले त्यसको अर्थ 'आँट' भएको छ।) । | |
| 5556 | अर्थोन्नति | ना. | मामुली अर्थ दिने शब्दले असल वा उच्चकोटिको अर्थ दिने भाषागत अर्थवैज्ञानिक प्रक्रिया, जस्तै- प्रा. ने. केटो (गैँडाको बच्चो) > आ. ने. केटो (मान्छेको बच्चो ) । | |
| 5557 | अर्थोपक्षेपक | ना. | कथाको सङ्गतिका निम्ति चाहिने तर देखाउन नहुने वा नीरस भएकाले अङ्गच्छेद गर्दा छोडेको विषयको सूचना दिने तत्त्व; विषयसूचक; कथायोजक । | |
| 5558 | अर्थोपचार | ना. | धनसम्पत्तिद्वारा गरिने क्षतिपूर्ति; मुआबजा । | |
| 5559 | अर्थ्याइ | ना. | अर्थिने भाव, क्रिया वा प्रक्रिया । | |
| 5560 | अर्थ्याइनु | क.क्रि. | अर्थिने पारिनु; अर्थ लगाइनु । | |
| 5561 | अर्थ्याउनु | स.क्रि. / प्रे. क्रि. | १. कथा, पुराण, काव्य आदिको अर्थ लगाउनु; माने बताउनु; मतलब बुझाउनु । | |
| 5562 | अर्थ्याउनु | स.क्रि. / प्रे. क्रि. | २. कुरा सम्झाउनु वा बुझाउनु । | |
| 5563 | अर्दली | ना. | अह्राएपह्राएको सानोतिनो काम गर्ने तल्ला तहको कर्मचारी ( पिउन, सिपाही, चपरासी, टहलुवा आदि) । | |
| 5564 | अर्ध/अर्द्ध | वि. | १. आधा; सिङ्गोलाई दुई भाग गर्दा बन्ने एक भाग । | |
| 5565 | अर्ध/अर्द्ध | वि. | २. खण्ड; टुक्रा । | |
| 5566 | अर्धङ्गी / अर्धङ्ङी | वि. | १. बेढङ्गी; अर्धसिल्ली; एकोहोरो । | |
| 5567 | अर्धङ्गी / अर्धङ्ङी | वि. | २. आधा शरीर मात्र चल्ने; पक्षाघात भएको । | |
| 5568 | अर्धङ्ग्याइँ | ना. | अर्धङ्गी हुनाको भाव वा अवस्था; अर्धङ्गी अवस्था; अर्धङ्गीपना । | |
| 5569 | अर्धचन्द्र | ना. | १. आधा मात्र देखिएको चन्द्रमा; अष्टमीका दिनमा देखिने चन्द्रमा। | |
| 5570 | अर्धचन्द्र | ना. | २. मयूरका प्वाँखमा भएको अर्धवृत्त बुट्टा; चन्द्रिका । | |
| 5571 | अर्धचन्द्र | ना. | ३. स्त्रीको कुचमर्दन गर्दा स्तनमा हुने नङको चिह्न; नखक्षत । | |
| 5572 | अर्धचन्द्र | ना. | ४. अर्धवृत्ताकार बाण । | |
| 5573 | अर्धचन्द्र | ना. | ५. अक्षरका शिरमा लगाउने अर्धवृत्त चिह्न; चन्द्रविन्दु; जूनटिकी । | |
| 5574 | अर्धचन्द्र | ना. | ६. घोक्र्याउँदा गर्धनमा लगाइने हातको मुद्रा । | |
| 5575 | अर्धचन्द्राकार | ना. | १. अर्धचन्द्रको जस्तो आकार; अर्धवृत्ताकार | | |
| 5576 | अर्धचन्द्राकार | ना. | २. आधा बाटुलो । | |
| 5577 | अर्धचन्द्राकृति | ना. | अर्धचन्द्रको जस्तो आकृति; अर्धवृत्ताकृति। | |
| 5578 | अर्धचल जोर्नी | ना. | शरीरको एकापट्टि मात्र चल्ने जोर्नी; घुँडो, कुहिनु आदिको जोर्नीजस्तो पूरै नचलेर औँलाका टुप्पादेखि मुन्तिर मणिबन्धमा रहने जस्ता आधा मात्र चल्ने जोर्नी । | |
| 5579 | अर्धचेतन / चेतना | वि. | १. पूर्ण रूपले चेतनशील पनि नभएको र पूरै मात्रामा बेहोस पनि नभएको ( मन ) । | |
| 5580 | अर्धचेतन / चेतना | वि. | ना. २. आधा लट्ठिएको वा लट्ठ्याइएको अवस्था। | |
| 5581 | अर्धजल | ना. | मर्न लागेका व्यक्तिलाई अधोअङ्गबाट प्राणवायु ननिस्कियोस् भनेर गरिने जलसंयोग; अन्तिम अवस्थामा पुगेको व्यक्तिलाई उसको मुक्तिका निम्ति कमरदेखि उँधो आधा शरीर पानीमा डुबाउने काम; अर्धोदक | | |
| 5582 | अर्धदक्ष | वि. | कलकारखाना आदिमा काम गर्ने कर्मचारीहरूमध्ये निम्नस्तरभन्दा माथिल्लो खालको दक्षभन्दा तल्लो खालको; सामान्य प्राविधिक तालिम पाएको (मजदुर, कामदार); सामान्य रूपले प्राविधिक वा व्यावहारिक शिक्षा पाएको; मझौला खालको (जनशक्ति)। | |
| 5583 | अर्धद्वैभाषिकता | ना. | दुई भाषा बुझ्ने, तर जवाफ दिँदा आफ्नै मातृभाषामा मात्र दिन सक्ने स्थिति । | |
| 5584 | अर्धनारीश्वर | ना. | दायाँ अङ्ग शिव र बायाँ अङ्ग पार्वतीको गरी दुवैका आधा आधा अङ्ग मिलेर बनेको रूप; शिव र पार्वतीका आधा आधा अङ्ग मिलेर बनेको अपारदर्शक संयुक्त रूप; शिवशक्तिको संयुक्त रूप। | |
| 5585 | अर्धपक्की | वि. | आधाआधी पक्की पारिएको (सडक आदि) । | |
| 5586 | अर्धपारदर्शक | वि. | पनि नभएको र पूरै मात्रामा पारदर्शक पनि नभएको; आधाआधी देखिने वा धमिलो देखिने । | |
| 5587 | अर्धपृष्ठ | वि. | उच्चारण गर्दा प्रथम चरणमा श्वासमार्गमा पूर्ण बाधा उपस्थित हुने र अन्ततोगत्वा ऊष्मीभूतमा झैँ सास उम्कन पाउने (जस्तै- नेपाली च, छ, ज, झ आदि वर्ण) । | |
| 5588 | अर्धपौष्टिक | वि. | पूर्ण रूपले पौष्टिक तत्त्व नभएको र अपौष्टिक पनि नभएको; अधपक्को । | |
| 5589 | अर्धप्रसृत स्वर | ना. | उच्चारणमा ओठ आधा फैलने स्वर; अग्र स्वरको आधा खुला अथवा आधा बन्द प्रकार (ए, य आदि); केन्द्रीय स्वर (अ आदि) । | |
| 5590 | अर्धबहुभाषिकता | ना. | एकभन्दा बढी भाषा बुझ्ने, तर जवाफ दिनुपर्दा आफ्नै मातृभाषामा मात्र दिन सक्ने स्थिति । | |
| 5591 | अर्धमागधी | ना. | प्राकृत भाषाको एक भेद; काशी र मथुराका बिचको क्षेत्रमा चलेको प्राकृत भाषा । | |
| 5592 | अर्धमुदित | वि. | आधा खुलेको वा आधा चिम्लिएको; आधा बन्द (नयन, आँखा)। | |
| 5593 | अर्धमूर्च्छित | वि. | आधा मूर्छा परेको र आधा होस भएको । | |
| 5594 | अर्धमूर्ति | ना. | कुनै देवता वा महापुरुषको कमरदेखि मास्तिरको भाग मात्र रहेको मूर्ति । | |
| 5595 | अर्धवयस्क | वि. | आधाआधी मात्र उमेर बितेको; अधबैँसे; प्रौढ । | |
| 5596 | अर्धविकसित | वि. | पूरा नबढेको वा आधा बढेको; आधाआधी विकास भएको। | |
| 5597 | अर्धविराम | ना. | ठुलठुला वाक्यभित्र रहेका वाक्यांशहरूमा पादविरामभन्दा बेसी र पूर्णविरामभन्दा कम्ती अडिनुपर्ने ठाउँ; त्यस्तो ठाउँमा दिइने (;) सङ्केत चिह्न । | |
| 5598 | अर्धविवृत | वि. | जिब्रो तालुभन्दा बढी तलतिर झरेकाले मुखविवर अर्द्धसंवृतमा भन्दा बढी खुलेको । | |
| 5599 | अर्धवृत्त | ना. | वृत्तको एक भागबाट केन्द्र हुँदै सोझो अर्को भागमा हुँदा हुने गोलाको आधा भाग; अर्धगोलाकार; वृत्तको आधा । | |
| 5600 | अर्धव्यञ्जन | ना. | अक्षरात्मक व्यञ्जन ( र, ल, म, न आदि) लाई दिइएको भाषावैज्ञानिक नाम; अक्षरात्मक व्यञ्जन । |