|
|
|
|
|
|
|---|---|---|---|---|
| 4851 | अर्थान्वित | वि. | ३. रहस्यपूर्ण; महत्त्वपूर्ण। | |
| 4852 | अर्थान्वित | वि. | ४. अभिप्राययुक्त। | |
| 4853 | अर्थापकर्ष | ना. | पहिले राम्रो अर्थमा चलेको शब्द पछि गएर नराम्रो अर्थमा चल्ने प्रक्रिया। (जस्तै- पहिले वेश्याको अर्थ 'विशु' वा 'बस्तीमा बस्ने' हुन्थ्यो, आजभोलि यसको अर्थ 'चरित्रहीन आइमाई' भएको छ।)। | |
| 4854 | अर्थापत्ति | ना. | एउटा कुराको प्रमाणबाट अर्को कुरा सिद्ध हुन आउँदा पर्ने एक अर्थालङ्कार; त्यसरी सिद्ध गरिने नाटकको एउटा लक्षण । | |
| 4855 | अर्थालङ्कार | ना. | साहित्यमा अर्थबाट मात्र चमत्कार उत्पन्न हुने प्रसिद्ध अलङ्कार। | |
| 4856 | अर्थावनति | ना. | असल वा माथिल्लो तहको अर्थ बुझाउने शब्दले खराब वा तल्लो तहको अर्थ बुझाउने भाषागत अर्थवैज्ञानिक प्रक्रिया, जस्तै- सं. बुद्ध (प्रबुद्ध. > ने. बुद्धू (मूर्ख)। | |
| 4857 | अर्थिनु | अ. क्रि. | अर्थ लाग्नु; अर्थ बुझिनु; अर्थ, अभिप्राय, कारण आदि छर्लङ्ग हुनु । | |
| 4858 | अर्थी | वि. | १. चाहना गर्ने; इच्छा गर्ने; कामना गर्ने; प्रार्थना गर्ने; याचक । | |
| 4859 | अर्थी | वि. | २. कुनै कामना पूरा गर्ने लक्ष्य भएको । | |
| 4860 | अर्थी | वि. | ३. वादी; झगडिया। | |
| 4861 | अर्थी | वि. | ४. धनी; धनवान् । | |
| 4862 | अर्थी | वि. | ५. प्रयोजन राख्ने; अभिप्राय राख्ने । | |
| 4863 | अर्थी | वि. | ६. अरथी। | |
| 4864 | अर्थुङो | ना. | अर्थुङ्गे। | |
| 4865 | अर्थुङ्गे | ना. | खरका जस्ता लामा र तिखा पात तथा डाँठका टुप्पामा बिझ्ने खैरो झुस हुने एक जातको कुरे घाँस; अर्थुङ्गो; अर्थुङे; अर्थुङो। | |
| 4866 | अर्थोत्कर्ष | ना. | कुनै शब्दको अर्थ पहिले नराम्रो र पछि त्यसको अर्थ राम्रो हुने प्रक्रिया। (जस्तो- पहिले 'साहस' को अर्थ 'जबरजस्ती गरिने कुरा' थियो, अहिले त्यसको अर्थ 'आँट' भएको छ।) । | |
| 4867 | अर्थोन्नति | ना. | मामुली अर्थ दिने शब्दले असल वा उच्चकोटिको अर्थ दिने भाषागत अर्थवैज्ञानिक प्रक्रिया, जस्तै- प्रा. ने. केटो (गैँडाको बच्चो) > आ. ने. केटो (मान्छेको बच्चो) । | |
| 4868 | अर्थोपक्षेपक | ना. | कथाको सङ्गतिका निम्ति चाहिने तर देखाउन नहुने वा नीरस भएकाले अङ्गच्छेद गर्दा छोडेको विषयको सूचना दिने तत्त्व; विषयसूचक; कथायोजक। | |
| 4869 | अर्थोपचार | ना. | धनसम्पत्तिद्वारा गरिने क्षतिपूर्ति; मुआबजा। | |
| 4870 | अर्थ्याइ | ना. | अर्थिने भाव, क्रिया वा प्रक्रिया । | |
| 4871 | अर्थ्याइनु | क.क्रि. | अर्थिने पारिनु; अर्थ लगाइनु । | |
| 4872 | अर्थ्याउनु | स.क्रि./ प्रे. क्रि. | १. कथा, पुराण, काव्य आदिको अर्थ लगाउनु; माने बताउनु; मतलब बुझाउनु । | |
| 4873 | अर्थ्याउनु | स.क्रि./ प्रे. क्रि. | २. कुरा सम्झाउनु वा बुझाउनु । | |
| 4874 | अर्दली | ना. | अह्राएपह्राएको सानोतिनो काम गर्ने तल्ला तहको कर्मचारी (पिउन, सिपाही, चपरासी, टहलुवा आदि)। | |
| 4875 | अर्ध/अर्द्ध | वि. | १. आधा; सिङ्गोलाई दुई भाग गर्दा बन्ने एक भाग । | |
| 4876 | अर्ध/अर्द्ध | वि. | २. खण्ड; टुक्रा । | |
| 4877 | अर्धङ्गी/अर्धङ्ङी | वि. | १. बेढङ्गी; अर्धसिल्ली; एकोहोरो । | |
| 4878 | अर्धङ्गी/अर्धङ्ङी | वि. | २. आधा शरीर मात्र चल्ने; पक्षाघात भएको । | |
| 4879 | अर्धङ्ग्याइँ | ना. | अर्धङ्गी हुनाको भाव वा अवस्था; अर्धङ्गी अवस्था; अर्धङ्गीपना । | |
| 4880 | अर्धचन्द्र | ना. | १. आधा मात्र देखिएको चन्द्रमा; अष्टमीका दिनमा देखिने चन्द्रमा। | |
| 4881 | अर्धचन्द्र | ना. | २. मयूरका प्वाँखमा भएको अर्धवृत्त बुट्टा; चन्द्रिका । | |
| 4882 | अर्धचन्द्र | ना. | ३. स्त्रीको कुचमर्दन गर्दा स्तनमा हुने नङको चिह्न; नखक्षत । | |
| 4883 | अर्धचन्द्र | ना. | ४. अर्धवृत्ताकार बाण। | |
| 4884 | अर्धचन्द्र | ना. | ५. अक्षरका शिरमा लगाउने अर्धवृत्त चिह्न; चन्द्रविन्दु; जूनटिकी। | |
| 4885 | अर्धचन्द्र | ना. | ६. घोक्रयाउँदा गर्धनमा लगाइने हातको मुद्रा। | |
| 4886 | अर्धचन्द्राकार | ना. | १. अर्धचन्द्रको जस्तो आकार; अर्धवृत्ताकार। | |
| 4887 | अर्धचन्द्राकार | ना. | २. आधा बाटुलो । | |
| 4888 | अर्धचन्द्राकृति | ना. | अर्धचन्द्रको जस्तो आकृति; अर्धवृत्ताकृति। | |
| 4889 | अर्धचल जोर्नी | ना. | शरीरको एकापट्टि मात्र चल्ने जोर्नी; घुँडो, कुहिनु आदिको जोर्नीजस्तो पूरै नचलेर औँलाका टुप्पादेखि मुन्तिर मणिबन्धमा रहने जस्ता आधा मात्र चल्ने जोर्नी । | |
| 4890 | अर्धचेतन/चेतना | वि. | १. पूर्ण रूपले चेतनशील पनि नभएको र पूरै मात्रामा बेहोस पनि नभएको (मन) । ना. | |
| 4891 | अर्धचेतन/चेतना | वि. | २. आधा लट्ठिएको वा लट्ठ्याइएको अवस्था। | |
| 4892 | अर्धजल | ना. | मर्न लागेका व्यक्तिलाई अधोअङ्गबाट प्राणवायु ननिस्कियोस् भनेर गरिने जलसंयोग; अन्तिम अवस्थामा पुगेको व्यक्तिलाई उसको मुक्तिका निम्ति कमरदेखि उँधो आधा शरीर पानीमा डुबाउने काम; अर्धोदक। | |
| 4893 | अर्धदक्ष | वि. | कलकारखाना आदिमा काम गर्ने कर्मचारीहरूमध्ये निम्नस्तरभन्दा माथिल्लो खालको दक्षभन्दा तल्लो खालको; सामान्य प्राविधिक तालिम पाएको (मजदुर, कामदार); सामान्य रूपले प्राविधिक वा व्यावहारिक शिक्षा पाएको; मझौला खालको (जनशक्ति)। | |
| 4894 | अर्धद्वैभाषिकता | ना. | दुई भाषा बुझ्ने, तर जवाफ दिँदा आफ्नै मातृभाषामा मात्र दिन सक्ने स्थिति । | |
| 4895 | अर्धनारीश्वर | ना. | दायाँ अङ्ग शिव र बायाँ अङ्ग पार्वतीको गरी दुवैका आधा आधा अङ्ग मिलेर बनेको रूप; शिव र पार्वतीका आधा आधा अङ्ग मिलेर बनेको अपारदर्शक संयुक्त रूप; शिवशक्तिको संयुक्त रूप। | |
| 4896 | अर्धपक्की | वि. | आधाआधी पक्की पारिएको (सडक आदि) । | |
| 4897 | अर्धपारदर्शक | वि. | पनि नभएको र पूरै मात्रामा पारदर्शक पनि नभएको; आधाआधी देखिने वा धमिलो देखिने । | |
| 4898 | अर्धपृष्ठ | वि. | उच्चारण गर्दा प्रथम चरणमा श्वासमार्गमा पूर्ण बाधा उपस्थित हुने र अन्ततोगत्वा ऊष्मीभूतमा झैँ सास उम्कन पाउने (जस्तै- नेपाली च, छ, ज, झ आदि वर्ण)। | |
| 4899 | अर्धपौष्टिक | वि. | पूर्ण रूपले पौष्टिक तत्त्व नभएको र अपौष्टिक पनि नभएको; अधपक्को । | |
| 4900 | अर्धप्रसृत स्वर | ना. | उच्चारणमा ओठ आधा फैलने स्वर; अग्र स्वरको आधा खुला अथवा आधा बन्द प्रकार (ए, य आदि); केन्द्रीय स्वर (अ आदि) । |